MÌNH NHƯ QUẢ CÀ SỨT TAI. ĐÀNG TRONG THÌ CÓ, ĐÀNG NGOÀI THÌ KHÔNG. LÀ GÌ?

Lâu nay, những người yêu tiếng Việt bình thường cùng một số tài liệu lúc nói đến chữ quốc ngữ thường đến rằng giáo sĩ Alexandre de Rhodes (thường gọi là Đắc Lộ), tác giả cuốn Từ điển Việt - Bồ - La in tại La Mã năm 1651, là ông tổ của chữ quốc ngữ.

Bạn đang xem: Mình như quả cà sứt tai. Đàng Trong thì có, Đàng Ngoài thì không. Là gì?

Thế nhưng, sự thật chưa hẳn là vậy…

Ngay từ Khi bập bẹ, bọn họ đã nói tiếng Việt, và trọn vẹn không tồn tại gì khó khăn khăn. Nhưng "tiếng Việt cực nhọc quá!" là ý kiến của rất nhiều người phương Tây lúc tiếp cận tiếng Việt.


*


Tiếng Việt cấu trúc đơn giản; đơn âm không tồn tại "thì", không có phân tách động từ, không tồn tại tiếp đầu ngữ, vĩ ngữ thì gồm gì là khó?

Xin thưa, đối với người phương Tây, tiếng Việt nặng nề ở chỗ phát âm (nghe cùng nói).

Giáo sĩ Marini, người đã từng đến Đàng Trong những thập niên đầu thế kỷ 17, viết: "Khi đọc, người Việt không cần phải núm đổi tiếng nhưng vẫn tạo nên một tiếng ấy bao gồm nhiều nghĩa không giống nhau, bởi vị họ chỉ cần lên giọng hoặc hạ giọng tùy thuộc vào cường độ với nhịp điệu" (Lịch sử chữ quốc ngữ, Đỗ Quang Chính, NXB Tôn Giáo 2012, trang 15).


*

Đây là một nhận xét cực kỳ "mới" nhưng mà người Việt chúng ta ko bao giờ để ý. Chỉ cần rứa đổi chút ít khẩu âm với không cố đổi khẩu hình thì những chữ "ca, cà, cá, cả" có nghĩa không giống nhau một trời một vực.

Nửa cuối thế kỷ 16, các giáo sĩ thừa không nên Dòng Tên (Jésu) đã bắt đầu đến châu Á truyền đạo. Một trong những nơi họ đến ban đầu chính là Trung Quốc, nơi cơ mà trước đó vài ba thế kỷ, Mateo Polo, thương nhân người Ý, đã đến và với về nhiều đồ vật lạ lùng của phương Đông.

Dòng Tên là một dòng tu trí thức của đạo Thiên Chúa. Tất cả những giáo sĩ của mẫu này đều tất cả trình độ tiến sĩ, nếu ai không đạt được bằng cấp ấy thì buộc phải rời chiếc.

Những giáo sĩ này xuất thân từ những nước sử dụng chữ viết Latin nên khi đến những nước sử dụng chữ tượng hình đã gặp khó khăn khăn trong việc truyền đạo. Do là những trí thức gồm trình độ cao, họ gấp rút học nói tiếng của người bản địa.

Song việc truyền đạo không chỉ nói là đủ, mà cần phải gồm tởm sách để các bé chiên gồm thể học, đọc theo với truyền lại. Bởi không có giáo sĩ, thầy giảng như thế nào tất cả thể cụ thế kinh sách. Mà chữ tượng hình thì rất nặng nề học, với mất rất nhiều thời gian để học mới tất cả thể đọc sách được, chứ chưa nói đến việc dịch lại gớm sách nước kế bên.

Mặt khác, việc truyền đạo Thiên Chúa vào các nước này (trong đó có nước ta) vào thời điểm ấy ko phải dịp nào cũng suôn sẻ, dễ dàng, liên tục, vày tùy thuộc vào sự vui buồn của quan tiền quân địa phương, tùy thuộc vào tình hình chính sự yên ả hay loạn lạc của quốc gia nhưng các giáo sĩ Dòng Tên đặt chân đến.

Nhiều giáo sĩ sau một thời gian ngắn truyền đạo đã bị bắt, bị giết, bị đuổi đi...

Xem thêm: Tổng Hợp Những Mẫu Truyện Cười Hay Nhất Trong Việt Nam Vô Đối

Để có thể truyền lại ghê sách một phương pháp tốt hơn, những giáo sĩ đã nghĩ ra phương pháp "Latin hóa chữ tượng hình". Và họ đã có tác dụng việc này ở Ấn Độ, Trung Quốc với Nhựt Bổn.


*

*

Đầu thế kỷ 17, một số giáo sĩ thuộc Dòng Tên đã đến Hội An. Họ cần sử dụng tiếng Hán cùng Nhựt để giao tiếp với dân địa phương qua phiên dịch của những thương nhân.

Đến năm 1617, giáo sĩ Francesco de Pimãng cầu người Bồ Đào Nha đến Hội An cùng Nước Mặn (thuộc Bình Định), rồi trở về cư ngụ tại Tkhô cứng Chiêm (Điện Bàn, Quảng Nam) đã học rất nhanh khô tiếng Việt với trở thành người phương Tây giỏi tiếng Việt nhất thời bấy giờ.

Và để tất cả thể truyền lại tởm sách đạo giáo của đạo Thiên Chúa, Pina cùng một số giáo sĩ khác đã có tởm nghiệm Latin hóa tiếng Nhựt, Hán bắt tay vào Latin hóa tiếng Việt.

Thuở ấy, người Việt vẫn nói tiếng Việt như bây giờ. Song vày phải trải qua một.000 năm bị Trung Quốc đô hộ, giới trí thức nước ta bị ảnh hưởng của China rất mạnh. Không rõ trước đó, người Việt gồm chữ riêng của mình hay không. Song những triều đại của người Việt trong tương lai đều sử dụng chữ Hán trong những văn bản bao gồm thức.

Khoảng thế kỷ thứ 10, người Việt đã "sáng sủa chế" ra thứ chữ Việt bằng bí quyết mượn chữ Hán nhưng mà viết, gọi là chữ Nôm (nghĩa là Nam, sau gọi là quốc âm). Song nếu chữ Hán khó một thì chữ Nôm cực nhọc mười. Bởi phải biết cùng giỏi chữ Hán mới gồm thể viết được, học được chữ Nôm.

Đối với người Việt học chữ Nôm đã cực nhọc, với người ngoại quốc xa lạ với chữ tượng hình thì chữ Nôm càng khó. Vẫn gồm thể học được, viết được nhưng không thể phổ biến rộng được. Chính vì vậy các giáo sĩ đã nghĩ đến việc Latin hóa tiếng Việt bằng mẫu tự Latin, cơ mà ngày xưa gọi là "chữ Annam giới viết bằng mẫu tự Latin".

Có một số người được công nhận là "tác giả" chữ quốc ngữ là những giáo sĩ Francesteo de Pimãng cầu, Gaspar d’Amaral với Antonio Barbosa (đều là người Bồ Đào Nha), Cristoforo Borri (người Ý), Alexandre de Rhodes (người Pháp)...

Giáo sĩ Borri chỉ ở nước ta ba năm từ 1615 đến 1618. Còn bố giáo sĩ còn lại đều đến Đàng Trong năm 1624 và đều là học trò tiếng Việt của giáo sĩ Francesteo de Pina.

Tuy nhiên, vào số này, chỉ tất cả giáo sĩ Đắc Lộ mang lại in cuốn sách tiếng Việt đầu tiên là cuốn Từ điển Việt - Bồ - La nên được dân Việt cho là "ông tổ" của chữ quốc ngữ từ hơn trăm năm qua.